Chumphon, the Honest Gateway: Ferries to Koh Tao, Koh Phangan and Koh Samui Explained

Chumphon does not pretend to be a destination. It is a working southern town — railway station, night market, fishing port, durian and coffee country — that happens to sit at the exact point where the map favours the traveller: the closest mainland coast to Koh Tao, and the first sensible jumping-off point for Koh Phangan and Koh Samui beyond it. Most people pass through in the dark, off a sleeper train and onto a boat, and never learn the town's name properly. That is a shame for them, but it keeps Chumphon honest: no tout economy, no inflated pier prices, just three different boat systems doing three different jobs.

Those three systems confuse almost everyone the first time, because "Chumphon pier" does not exist — there are several piers, kilometres apart, run by different companies, and a ticket for the wrong one is a genuinely bad morning. We travel this coast regularly from our base in Patong, Phuket, and this is the explanation we wish someone had given us first: which boat leaves from where, what it costs, how long it really takes, and how to choose.

The Map in One Paragraph: Three Piers, Three Kinds of Boat

Everything in this article hangs on geography, so here it is plainly. The fast catamarans of Lomprayah leave from the company's own pier at Thung Makham Noi, on a sheltered bay roughly 30–35 kilometres by road south of Chumphon town. The catamarans of Boonsiri leave from Pak Nam Chumphon pier (the Matapon / Pak Nam area at the river mouth), about 15 kilometres from town. And the slow night boats leave from the river piers around Tha Yang, in the Pak Nam area roughly 7–15 kilometres from the centre, depending on the operator. None of these is walkable from the railway station, and none of them is interchangeable. The good news: every operator knows this, and every proper ticket includes, or can include, the van or bus transfer from town, the station or the airport to the right pier. Buy the through-ticket and the geography stops being your problem.

Lomprayah: The Fast Catamaran from Thung Makham Noi

Lomprayah is the name most travellers know, and on this coast it has earned it. The company has run high-speed catamarans on the Chumphon-island corridor since the 1990s, and its routine is the slickest of the three: air-conditioned cabin, airline-style seats, an open upper deck, luggage taken at check-in and handed back on the jetty at the far end.

Lomprayah ferry pier at Thung Makham Noi, Chumphon. Photo: Boonchai C, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons.

• Route and times: Thung Makham Noi to Mae Haad pier, Koh Tao, in about 1 hour 45 minutes — the fastest mainland-to-island crossing in the Gulf. Main departures are early morning (around 07:00, timed for the overnight trains) and early afternoon (around 13:00-13:30). In busy periods an additional very early sailing (around 05:45, on a slower timing) appears for the first train arrivals. Always confirm the current timetable when you book; sailings shift by season.
• Fares: pier-to-pier to Koh Tao typically around ฿750; combined tickets from Chumphon railway station or town (van + boat) around ฿900; from Chumphon Airport more again. Onward through-fares rise by island — Koh Phangan roughly ฿1,050–฿1,200, Koh Samui roughly ฿1,200–฿1,350 as a through journey.
• The boat continues: the same catamaran that lands you at Mae Haad carries on down the chain — Koh Tao to Thong Sala on Koh Phangan in about an hour, then on to Mae Nam (Pralarn pier) on Koh Samui in about another half hour. One seat, one ticket, three islands.
• Check-in: Lomprayah's rule is to be at the pier or the town office at least 60 minutes before departure. If your ticket starts at the railway station or the airport, the transfer is the company's problem — be at the meeting point at the stated time and keep your booking confirmation handy.

The 07:00 sailing is the classic move of the whole route: the overnight sleeper from Bangkok rolls into Chumphon in the small hours, Lomprayah's van meets it, and you are on Mae Haad by about 08:45 with the whole dive-island day ahead of you. It is one of Thailand's genuinely well-oiled travel routines.

Boonsiri: The Second Catamaran, from Pak Nam

Thung Wua Laen beach, Pathio, Chumphon. Photo: Heinrich Damm (Hdamm), CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.

Boonsiri built its name on the Trat coast (Koh Chang, Koh Mak, Koh Kood) and now runs the same style of high-speed catamaran from Chumphon — a real second choice, not a backup. Its boats leave from Pak Nam Chumphon pier, the company's own pier at the river mouth about 15 kilometres from town, with a proper waiting area and a luggage system the company is visibly proud of.

• Route and times: departures typically around 06:45 and 13:00, sailing Pak Nam → Koh Tao (about 2 hours) → Koh Phangan → Koh Samui (Bangrak pier), with the full run to Samui taking roughly 4 hours 45 minutes. Boonsiri's Koh Tao landing is its own jetty at Mae Haad, a short walk from Lomprayah's.
• Fares: Koh Tao from around ฿750 pier-to-pier, Koh Samui around ฿1,200 — broadly level with Lomprayah, which is the point: on price there is little between the catamarans, so choose on timing and on which pier your onward plans favour. On Samui, Boonsiri's Bangrak pier sits close to the airport and the Bophut-Chaweng side of the island; Lomprayah's Mae Nam pier suits the north coast.
• Transfers: like Lomprayah, Boonsiri sells the station-to-pier bus as part of the ticket (the station run is about 25 minutes), and runs connections from town and the airport. Its through-tickets from Hua Hin and Bangkok by bus + boat mirror Lomprayah's.

Honest summary of the catamaran choice: if the 07:00 Lomprayah timing fits your train, take it — it is the fastest crossing on the coast. If Boonsiri's 06:45 or 13:00 fits better, or Bangrak is the right side of Samui for you, take Boonsiri without a second thought. The boats are comparable; the timetables are the difference.

The Night Boats: Slow, Cheap and Oddly Wonderful

The third system is the oldest. From the river piers around Tha Yang and the Pak Nam fishing port, a small fleet of converted cargo and fishing boats — operators and boats rotate, with names like Talay Sub and the Ko Jaroen car ferry among them — crosses to Koh Tao overnight, on a pattern of alternate nights rather than a tidy daily timetable.

• Times: departures late evening, typically 21:00–23:00, arriving Mae Haad around 04:00–06:00 — six to eight hours on the water. Some boats carry vehicles on certain nights; ask locally if that matters to you.
• Fares: roughly ฿350–฿450 for a mattress space — by far the cheapest crossing, and it replaces a night's hotel bill, which is the real maths.
• What it's like: a thin mattress on a shared deck or in a bunk room, a fan if you're lucky, the engine's hum, and dawn over Koh Tao as you come in. Backpackers have loved this boat for decades, and island workers use it without ceremony. It is basic in every way — no air-con luxury, no speed, and in rough weather no sailing at all.
• Booking: this is the one system where the old way still works best — guesthouses, travel shops and the station-area agents in Chumphon town sell these tickets and know which boat runs on which night. Confirm the pier and the night in person; do not rely on a timetable printed anywhere, including here.

Choose the night boat if money is tight, time is loose, and sleeping anywhere is a skill you have. Choose a catamaran if any of those three is not true.

Train + Ferry Joint Tickets: The System That Makes Chumphon Work

Chumphon's real magic is not any single boat — it is the join between the railway and the sea. The overnight trains down the southern line from Bangkok's Krung Thep Aphiwat terminal reach Chumphon in the early morning, and both catamaran companies sell joint tickets that meet those trains: van from the station platform to the pier, boat to the islands, one booking, one price, no 5 a.m. negotiation with anyone.

The same logic runs in every direction. Lomprayah sells a VIP bus + catamaran ticket all the way from Bangkok (leaving late evening, boat in the morning, Koh Tao by about 08:45) and a bus connection from Hua Hin; Boonsiri sells its own Bangkok and Hua Hin through-tickets. Chumphon Airport, about 30 kilometres north of town with flights from Bangkok Don Mueang, feeds both piers with timed vans. Coming back, the boats meet vans for the station, the town and the airport, and the afternoon catamaran connects comfortably with the evening trains north — the joint ticket in reverse, sold the same way.

Two practical rules make the system foolproof. First, buy the joint ticket when the connection matters — piecing together a train, a taxi and a boat at dawn saves very little and risks the whole chain. Second, keep the operator's transfer time, not the boat time, in your head: the van from the station leaves well before the boat does, and the boat, famously, does not wait.

Why Chumphon Beats Surat Thani for Koh Tao

Surat Thani is the bigger gateway — bigger airport, more flights, and the Donsak car ferries for Samui and Phangan — and for those two islands it is often the right choice. But look at the map for Koh Tao. Koh Tao sits far north in the island chain, much closer to the Chumphon coast than to Surat Thani. The sea distance from Chumphon is roughly 65–70 kilometres; from the Surat Thani piers it is roughly double that, and the boats from Donsak reach Koh Tao only after calling at Samui and Phangan on the way up.

The consequences are concrete: about 1 hour 45 minutes on the water from Chumphon against roughly 2 hours 30 minutes to 4 hours 45 minutes from the Surat Thani side, depending on boat and pier; a lower fare (around ฿750 against ฿900 and up for the long way round); and a shorter exposure to open-Gulf weather, which anyone prone to seasickness should read twice. If Koh Tao is your island and Bangkok is your starting point, the sleeper train to Chumphon plus the morning catamaran is simply the correct route — it is not close.

When is Surat Thani still better? If you are flying in and the flight times or prices to Surat Thani beat Chumphon's small airport decisively; if Samui or Phangan is your first island and Tao comes later; or if you are travelling with a car, which means the Donsak car ferries, full stop. Gateway choice is about your first island, not about loyalty.

Onward to Phangan and Samui on the Same Boats

Because both catamaran companies run the full chain, Chumphon is also a perfectly good gateway to the other two islands — you simply stay in your seat. From Thung Makham Noi or Pak Nam, the pattern is Koh Tao first (the northernmost island), then south to Thong Sala on Koh Phangan, then Samui. Allow roughly 3 hours 30 minutes to 4 hours to Phangan and 4 hours to 4 hours 45 minutes to Samui from Chumphon, depending on operator and sea. The through-fares (around ฿1,050–฿1,200 to Phangan, around ฿1,200–฿1,350 to Samui) beat buying the hops separately, and your luggage stays in the hold the whole way.

This north-to-south order is also why Chumphon works so neatly for an island-hopping trip that starts with diving on Tao and ends with a flight out of Samui — and why the reverse trip, Samui up to Tao and off at Chumphon for the train north, is the connoisseur's exit from the Gulf islands.

Check-In, Luggage and Seasickness: The Honest Part

Mu Ko Chumphon National Park, off the Chumphon coast. Photo: KOSIN SUKHUM, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

• Check in early. Sixty minutes before sailing for Lomprayah; at least 30–60 minutes for Boonsiri and the joint-ticket transfers. Counters close, lists are printed, and high-season boats genuinely fill — book ahead from December to March and around Full Moon dates if Phangan is in your plan.
• Luggage goes in the hold with a tag; keep passport, money, medication and something warm in your hand luggage. The air-conditioning on the catamarans is set to "arctic" — a light jacket is the most useful thing you will pack for this crossing.
• Seasickness, honestly: the Chumphon–Koh Tao leg is open Gulf, and on a breezy day a fast catamaran moves — a purposeful, slamming, up-and-down motion that finds out anyone susceptible within twenty minutes. If that is you: take a tablet 30 minutes before departure (pharmacies and pier counters sell them), sit mid-boat near the centre of motion, get air on the back deck if the crew allow, and fix your eyes on the horizon. The Gulf's roughest season here is roughly October to December, when sailings can be delayed or cancelled outright; in those weeks, build slack into any connection and never schedule a flight off the back of the last boat of the day.
• The night boats in weather: they are the first to cancel and the least apologetic about it. If the harbour says no, the answer is a guesthouse in town and the morning catamaran — Chumphon's night market, a plate of something good, and an early night is a perfectly decent Plan B.

Which Boat Should You Take?

• Fastest, simplest, timed for the sleeper train: Lomprayah, 07:00 from Thung Makham Noi.
• Early or afternoon timing, or Bangrak pier on Samui suits you: Boonsiri from Pak Nam.
• Cheapest, slowest, and a small adventure in itself: the night boat from the Tha Yang river piers — confirm the night and pier in town.
• Coming from Bangkok without a plan: a joint bus- or train-and-ferry ticket from either catamaran company, bought as one booking.
• Heading for Samui or Phangan first, flying in, or taking a car: consider Surat Thani and Donsak — and use Chumphon for Koh Tao on the way back.

Chumphon will probably never be the island-holiday poster town, and its ferry system is better for it: three honest boat services, priced fairly, leaving from piers that do one job well. Learn the three piers, buy the joint ticket, take the seasickness tablet before you need it — and the gateway takes care of itself.

---

— ภาษาไทย / Thai version below —

ชุมพร ประตูที่ซื่อตรง: เรือเฟอร์รีไปเกาะเต่า เกาะพะงัน และเกาะสมุย อธิบายให้ครบ

ชุมพรไม่เคยแสร้งทำตัวเป็นจุดหมายปลายทาง ที่นี่คือเมืองใต้ที่ทำงานกันจริง ๆ มีสถานีรถไฟ ตลาดกลางคืน ท่าเรือประมง และเป็นแดนทุเรียนกับกาแฟ เพียงแต่บังเอิญตั้งอยู่ตรงจุดที่แผนที่เข้าข้างนักเดินทางที่สุด คือชายฝั่งแผ่นดินใหญ่ที่ใกล้เกาะเต่ามากที่สุด และเป็นจุดกระโดดที่สมเหตุสมผลจุดแรกสำหรับเกาะพะงันและเกาะสมุยที่อยู่ถัดไป คนส่วนใหญ่ผ่านเมืองนี้ในความมืด ลงจากรถไฟตู้นอนแล้วขึ้นเรือต่อ โดยไม่เคยจำชื่อเมืองได้ด้วยซ้ำ นั่นเป็นเรื่องน่าเสียดายสำหรับพวกเขา แต่ก็ทำให้ชุมพรยังคงซื่อตรง ไม่มีเศรษฐกิจแบบนักท่องเที่ยวหลอกขาย ไม่มีราคาท่าเรือที่ปั่นขึ้น มีเพียงระบบเรือสามแบบที่ทำงานสามอย่างแตกต่างกัน

และระบบทั้งสามแบบนั้นแหละที่ทำให้เกือบทุกคนสับสนในครั้งแรก เพราะ "ท่าเรือชุมพร" ไม่มีอยู่จริง มีท่าเรือหลายแห่ง ห่างกันเป็นกิโลเมตร บริหารโดยคนละบริษัท และตั๋วผิดท่าก็คือเช้าที่พังจริง ๆ พวกเราเดินทางตามชายฝั่งเส้นนี้เป็นประจำจากฐานที่ป่าตอง ภูเก็ต และนี่คือคำอธิบายที่เราอยากให้มีใครสักคนบอกเราตั้งแต่ครั้งแรก ว่าเรือลำไหนออกจากตรงไหน ราคาเท่าไร ใช้เวลาจริงเท่าไร และควรเลือกอย่างไร

แผนที่ในย่อหน้าเดียว: สามท่าเรือ เรือสามแบบ

ทุกอย่างในบทความนี้แขวนอยู่บนภูมิศาสตร์ จึงขอเล่าให้ชัด เรือคาตามารันเร็วของ ลมพระยา ออกจากท่าเรือของบริษัทเองที่ ทุ่งมะขามน้อย บนอ่าวที่กำบังลม ห่างจากตัวเมืองชุมพรไปทางใต้ราว 30–35 กิโลเมตรตามถนน ส่วนเรือคาตามารันของ บุญศิริ ออกจาก ท่าเรือปากน้ำชุมพร (ย่านมาตาพอน / ปากน้ำ ตรงปากแม่น้ำ) ห่างจากตัวเมืองราว 15 กิโลเมตร และ เรือกลางคืน ช้า ๆ ออกจากท่าเรือริมแม่น้ำแถว ท่ายาง ในย่านปากน้ำ ห่างจากใจกลางเมืองราว 7–15 กิโลเมตร แล้วแต่ผู้ให้บริการ ไม่มีท่าไหนเลยที่เดินจากสถานีรถไฟไปได้ และไม่มีท่าไหนใช้แทนกันได้ ข่าวดีคือ ผู้ให้บริการทุกรายรู้เรื่องนี้ดี และตั๋วที่ถูกต้องทุกใบจะรวม หรือสามารถรวม รถตู้หรือรถบัสรับส่งจากตัวเมือง สถานี หรือสนามบิน ไปยังท่าที่ถูกต้องไว้ให้ ซื้อตั๋วแบบตลอดเส้นทาง แล้วภูมิศาสตร์จะเลิกเป็นปัญหาของคุณ

ลมพระยา: เรือคาตามารันเร็วจากทุ่งมะขามน้อย

ลมพระยาคือชื่อที่นักเดินทางส่วนใหญ่รู้จัก และบนชายฝั่งนี้ ชื่อนั้นได้มาด้วยฝีมือจริง บริษัทเดินเรือคาตามารันความเร็วสูงบนเส้นทางชุมพร–หมู่เกาะมาตั้งแต่ทศวรรษ 1990 และระบบของที่นี่ก็ลื่นไหลที่สุดในสามแบบ ห้องโดยสารติดแอร์ เก้าอี้แบบเครื่องบิน ดาดฟ้าเปิดโล่งด้านบน และกระเป๋าที่รับตั้งแต่เช็กอิน แล้วส่งคืนบนท่าเทียบเรือปลายทาง

• เส้นทางและเวลา: จากทุ่งมะขามน้อยไปท่าเรือแม่หาด เกาะเต่า ใช้เวลาราว 1 ชั่วโมง 45 นาที ซึ่งเป็นการข้ามฝั่งจากแผ่นดินใหญ่ไปเกาะที่เร็วที่สุดในอ่าวไทย เที่ยวหลักคือเช้าตรู่ (ราว 07:00 น. จัดเวลาให้ตรงกับรถไฟตู้นอน) และช่วงบ่ายต้น ๆ (ราว 13:00–13:30 น.) ในช่วงที่คนเดินทางมาก อาจมีเที่ยวเช้ามืดพิเศษ (ราว 05:45 น. ใช้เวลานานกว่า) สำหรับผู้โดยสารรถไฟขบวนแรก โปรดยืนยันตารางเวลาปัจจุบันทุกครั้งที่จอง เพราะเที่ยวเรือเปลี่ยนไปตามฤดูกาล
• ค่าโดยสาร: ท่าต่อท่าไปเกาะเต่าอยู่ที่ราว 750 บาท ตั๋วรวมจากสถานีรถไฟชุมพรหรือตัวเมือง (รถตู้ + เรือ) ราว 900 บาท และจากสนามบินชุมพรจะสูงขึ้นอีก ค่าโดยสารตลอดเส้นทางจะเพิ่มขึ้นตามเกาะ คือเกาะพะงันราว 1,050–1,200 บาท และเกาะสมุยราว 1,200–1,350 บาทสำหรับการเดินทางตลอดสาย
• เรือแล่นต่อไป: เรือคาตามารันลำเดียวกับที่ส่งคุณที่แม่หาด จะแล่นต่อไปตามสายเกาะ เกาะเต่าไปท่าเรือท้องศาลา เกาะพะงันใช้เวลาราวหนึ่งชั่วโมง แล้วต่อไปท่าเรือแม่น้ำ (ท่าเรือประลาน) เกาะสมุยอีกเพียงราวครึ่งชั่วโมง ที่นั่งเดียว ตั๋วใบเดียว สามเกาะ
• การเช็กอิน: กฎของลมพระยาคือต้องมาถึงท่าเรือหรือสำนักงานในเมืองอย่างน้อย 60 นาทีก่อนออกเรือ หากตั๋วของคุณเริ่มจากสถานีรถไฟหรือสนามบิน รถรับส่งคือหน้าที่ของบริษัท คุณเพียงมาถึงจุดนัดตามเวลาที่กำหนด และเตรียมหลักฐานการจองไว้ให้พร้อม

เที่ยว 07:00 น. คือจังหวะคลาสสิกของเส้นทางทั้งหมด รถไฟตู้นอนจากกรุงเทพฯ มาถึงชุมพรในเวลาตีสามตีสี่ รถตู้ของลมพระยามารอรับ และคุณก็ถึงแม่หาดราว 08:45 น. โดยมีวันทั้งวันบนเกาะแห่งการดำน้ำรออยู่ข้างหน้า นี่คือหนึ่งในระบบการเดินทางที่ลงตัวที่สุดของประเทศไทยจริง ๆ

บุญศิริ: เรือคาตามารันลำที่สอง จากปากน้ำ

บุญศิริสร้างชื่อมาจากชายฝั่งจังหวัดตราด (เกาะช้าง เกาะหมาก เกาะกูด) และตอนนี้ก็เดินเรือคาตามารันความเร็วสูงแบบเดียวกันจากชุมพร เป็นทางเลือกที่สองอย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่ตัวสำรอง เรือของบุญศิริออกจาก ท่าเรือปากน้ำชุมพร ท่าเรือของบริษัทเองตรงปากแม่น้ำ ห่างจากตัวเมืองราว 15 กิโลเมตร มีพื้นที่รอที่เรียบร้อย และระบบดูแลกระเป๋าที่บริษัทภูมิใจอย่างเห็นได้ชัด

• เส้นทางและเวลา: ออกเรือโดยทั่วไปราว 06:45 และ 13:00 น. แล่นจากปากน้ำ → เกาะเต่า (ราว 2 ชั่วโมง) → เกาะพะงัน → เกาะสมุย (ท่าเรือบางรัก) โดยตลอดสายถึงสมุยใช้เวลาราว 4 ชั่วโมง 45 นาที จุดขึ้นฝั่งของบุญศิริบนเกาะเต่าคือท่าเรือของบริษัทเองที่แม่หาด เดินไม่ไกลจากท่าของลมพระยา
• ค่าโดยสาร: เกาะเต่าเริ่มราว 750 บาทแบบท่าต่อท่า เกาะสมุยราว 1,200 บาท ใกล้เคียงกับลมพระยาอย่างจงใจ นั่นคือประเด็น ในเรื่องราคา เรือคาตามารันทั้งสองเจ้าแทบไม่ต่างกัน จึงควรเลือกจากเวลา และจากว่าท่าเรือปลายทางฝั่งไหนเข้ากับแผนต่อไปของคุณมากกว่า บนเกาะสมุย ท่าบางรักของบุญศิริอยู่ใกล้สนามบินและฝั่งบ่อผุด–เฉวง ส่วนท่าแม่น้ำของลมพระยาเหมาะกับชายฝั่งด้านเหนือ
• รถรับส่ง: เช่นเดียวกับลมพระยา บุญศิริขายรถบัสจากสถานีไปท่าเรือรวมอยู่ในตั๋ว (จากสถานีใช้เวลาราว 25 นาที) และมีรถเชื่อมจากตัวเมืองและสนามบิน ส่วนตั๋วตลอดเส้นทางจากหัวหินและกรุงเทพฯ แบบรถบัส + เรือ ก็มีในลักษณะเดียวกัน

สรุปการเลือกเรือคาตามารันแบบตรงไปตรงมา หากเวลา 07:00 น. ของลมพระยาตรงกับรถไฟของคุณ จงเลือกมัน เพราะนี่คือการข้ามฝั่งที่เร็วที่สุดบนชายฝั่งนี้ หากเวลา 06:45 หรือ 13:00 น. ของบุญศิริเหมาะกว่า หรือท่าบางรักคือฝั่งที่ใช่ของสมุยสำหรับคุณ ก็เลือกบุญศิริได้เลยโดยไม่ต้องลังเล เรือทั้งสองลำเทียบกันได้ สิ่งที่ต่างคือตารางเวลา

เรือกลางคืน: ช้า ถูก และมีเสน่ห์อย่างประหลาด

ระบบที่สามคือระบบที่เก่าแก่ที่สุด จากท่าเรือริมแม่น้ำแถว ท่ายาง และท่าประมงปากน้ำ กลุ่มเรือเล็ก ๆ ที่ดัดแปลงจากเรือขนสินค้าและเรือประมง — ผู้ให้บริการและตัวเรือสลับกันไป มีชื่ออย่างเรือทะเลทรัพย์ และเรือเฟอร์รีขนรถเกาะเจริญรวมอยู่ด้วย — จะข้ามไปเกาะเต่าในยามค่ำคืน ในรูปแบบสลับคืนกันไป ไม่ใช่ตารางเวลาประจำวันที่เป็นระเบียบ

• เวลา: ออกเรือช่วงดึก โดยทั่วไป 21:00–23:00 น. ถึงแม่หาดราว 04:00–06:00 น. ใช้เวลาบนน้ำหกถึงแปดชั่วโมง บางลำรับรถยนต์ในบางคืน หากเรื่องนี้สำคัญกับคุณ โปรดสอบถามในพื้นที่
• ค่าโดยสาร: ราว 350–450 บาทสำหรับที่นอนแบบเบาะปูนอน ซึ่งเป็นราคาข้ามฝั่งที่ถูกที่สุด และยังแทนค่าห้องพักหนึ่งคืนได้ด้วย นั่นแหละคือคณิตศาสตร์ตัวจริงของมัน
• บรรยากาศ: เบาะบาง ๆ บนดาดฟ้ารวมหรือในห้องเตียงรวม พัดลมถ้าคุณโชคดี เสียงเครื่องยนต์กล่อม และแสงรุ่งอรุณเหนือเกาะเต่าเมื่อเรือแล่นเข้ามา แบ็กแพ็กเกอร์รักเรือลำนี้มาหลายสิบปี และคนทำงานบนเกาะก็ใช้มันเป็นเรื่องปกติ มันพื้นฐานในทุกด้าน ไม่มีแอร์หรูหรา ไม่มีความเร็ว และในสภาพอากาศเลวร้ายก็ไม่มีเรือออกเลย
• การจอง: นี่คือระบบเดียวที่วิธีแบบเก่ายังใช้ได้ดีที่สุด เกสต์เฮาส์ ร้านท่องเที่ยว และตัวแทนแถวสถานีในตัวเมืองชุมพรขายตั๋วเหล่านี้ และรู้ว่าเรือลำไหนวิ่งในคืนไหน โปรดยืนยันท่าเรือและคืนเดินทางด้วยตัวเอง อย่าพึ่งตารางเวลาที่พิมพ์ไว้ที่ใด ๆ รวมถึงในบทความนี้ด้วย

จงเลือกเรือกลางคืนหากเงินจำกัด เวลาเหลือเฟือ และการนอนที่ไหนก็ได้คือทักษะที่คุณมี และจงเลือกเรือคาตามารันหากข้อใดข้อหนึ่งในสามข้อนั้นไม่เป็นจริง

ตั๋วร่วมรถไฟ + เรือ: ระบบที่ทำให้ชุมพรใช้งานได้จริง

เวทมนตร์ที่แท้จริงของชุมพรไม่ใช่เรือลำใดลำหนึ่ง แต่คือการเชื่อมต่อระหว่างทางรถไฟกับทะเล รถไฟตู้นอนสายใต้จากสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์มาถึงชุมพรในเวลาเช้าตรู่ และบริษัทคาตามารันทั้งสองแห่งขาย ตั๋วร่วม ที่มารอรับรถไฟเหล่านั้นพอดี รถตู้จากชานชาลาไปท่าเรือ เรือต่อไปยังเกาะต่าง ๆ การจองครั้งเดียว ราคาเดียว ไม่ต้องต่อรองอะไรตอนตีห้า

ตรรกะเดียวกันนี้วิ่งไปทุกทิศทาง ลมพระยาขายตั๋ว รถบัส VIP + เรือคาตามารัน ตลอดสายจากกรุงเทพฯ (ออกช่วงดึก ขึ้นเรือตอนเช้า ถึงเกาะเต่าราว 08:45 น.) และรถเชื่อมจากหัวหิน ส่วนบุญศิริก็ขายตั๋วตลอดเส้นทางจากกรุงเทพฯ และหัวหินในแบบของตัวเอง สนามบินชุมพรซึ่งอยู่ห่างไปทางเหนือของตัวเมืองราว 30 กิโลเมตร มีเที่ยวบินจากกรุงเทพฯ ดอนเมือง และป้อนผู้โดยสารให้ท่าเรือทั้งสองแห่งด้วยรถตู้ที่จัดเวลาไว้แล้ว ส่วนขากลับ เรือก็จะเจอกับรถตู้ไปสถานี ตัวเมือง และสนามบิน และเรือคาตามารันรอบบ่ายก็เชื่อมกับรถไฟเที่ยวเย็นขึ้นเหนือได้อย่างสบาย นี่คือตั๋วร่วมในทิศทางกลับ ที่ขายในแบบเดียวกัน

กฎปฏิบัติสองข้อจะทำให้ระบบนี้พลาดไม่ได้ ข้อแรก จงซื้อตั๋วร่วมเมื่อการต่อรถต่อเรือมีความสำคัญ การประกอบเองทั้งรถไฟ แท็กซี และเรือในเวลารุ่งสาง ประหยัดเงินได้น้อยมาก แต่เสี่ยงพังทั้งสาย ข้อที่สอง จงจำเวลาของรถรับส่ง ไม่ใช่เวลาของเรือ รถตู้จากสถานีออกก่อนเรือมาก และเรือก็เป็นที่รู้กันว่าไม่รอใคร

ทำไมชุมพรถึงชนะสุราษฎร์ธานีสำหรับเกาะเต่า

สุราษฎร์ธานีคือประตูที่ใหญ่กว่า สนามบินใหญ่กว่า เที่ยวบินมากกว่า และมีเรือเฟอร์รีขนรถจากดอนสักไปสมุยและพะงัน และสำหรับสองเกาะนั้น มันมักเป็นตัวเลือกที่ถูกต้อง แต่ลองดูแผนที่สำหรับเกาะเต่า เกาะเต่าตั้งอยู่ทางเหนือสุดของสายเกาะ ใกล้ชายฝั่งชุมพรมากกว่าสุราษฎร์ธานีมาก ระยะทางทางทะเลจากชุมพรอยู่ที่ราว 65–70 กิโลเมตร ส่วนจากท่าเรือฝั่งสุราษฎร์ธานีจะอยู่ราวสองเท่า และเรือจากดอนสักจะไปถึงเกาะเต่าได้ก็ต่อเมื่อแวะสมุยและพะงันขึ้นมาก่อนเท่านั้น

ผลลัพธ์เป็นรูปธรรม ใช้เวลาบนน้ำเพียง ราว 1 ชั่วโมง 45 นาที จากชุมพร เทียบกับ ราว 2 ชั่วโมง 30 นาที ถึง 4 ชั่วโมง 45 นาที จากฝั่งสุราษฎร์ธานี แล้วแต่เรือและท่าเรือ ค่าโดยสารถูกกว่า (ราว 750 บาท เทียบกับ 900 บาทขึ้นไปสำหรับทางอ้อมที่ยาวกว่า) และอยู่กลางอ่าวเปิดในเวลาที่สั้นกว่า ซึ่งใครที่เมาเรือง่ายควรอ่านข้อนี้ซ้ำสองรอบ หากเกาะเต่าคือเกาะของคุณ และกรุงเทพฯ คือจุดเริ่มต้น รถไฟตู้นอนไปชุมพรบวกเรือคาตามารันตอนเช้า คือเส้นทางที่ถูกต้องอย่างแท้จริง มันไม่สูสีกันเลย

แล้วเมื่อไรสุราษฎร์ธานียังดีกว่า หากคุณบินมา และเวลาเที่ยวบินหรือราคาไปสุราษฎร์ธานีชนะสนามบินเล็ก ๆ ของชุมพรอย่างขาดลอย หากสมุยหรือพะงันคือเกาะแรกของคุณและเกาะเต่ามาทีหลัง หรือหากคุณเดินทางพร้อมรถยนต์ ซึ่งหมายถึงเรือเฟอร์รีขนรถจากดอนสักเท่านั้น ไม่มีทางอื่น การเลือกประตูดูที่เกาะแรกของคุณ ไม่ใช่เรื่องของความภักดี

ต่อไปพะงันและสมุยด้วยเรือลำเดียวกัน

เพราะบริษัทคาตามารันทั้งสองแห่งเดินเรือตลอดทั้งสาย ชุมพรจึงเป็นประตูที่ดีมากสำหรับอีกสองเกาะเช่นกัน คุณเพียงนั่งอยู่ในที่นั่งเดิมต่อไป จากทุ่งมะขามน้อยหรือปากน้ำ ลำดับจะเป็นเกาะเต่าก่อน (เกาะที่อยู่เหนือสุด) แล้วลงใต้ไปท้องศาลาบนเกาะพะงัน แล้วจึงเกาะสมุย ให้เผื่อเวลาราว 3 ชั่วโมง 30 นาที ถึง 4 ชั่วโมงไปพะงัน และ 4 ชั่วโมง ถึง 4 ชั่วโมง 45 นาทีไปสมุยจากชุมพร แล้วแต่ผู้ให้บริการและสภาพทะเล ค่าโดยสารตลอดเส้นทาง (ราว 1,050–1,200 บาทไปพะงัน และราว 1,200–1,350 บาทไปสมุย) ถูกกว่าการซื้อแยกเป็นท่อน ๆ และกระเป๋าของคุณจะอยู่ในห้องเก็บสัมภาระตลอดทาง

ลำดับเหนือลงใต้นี้เองที่ทำให้ชุมพรเข้ากับทริปเที่ยวเกาะที่เริ่มด้วยการดำน้ำที่เกาะเต่าและจบด้วยเที่ยวบินออกจากสมุยได้อย่างลงตัว และทำให้ทริปทางกลับกัน คือจากสมุยขึ้นไปเกาะเต่าแล้วลงเรือที่ชุมพรเพื่อต่อรถไฟขึ้นเหนือ กลายเป็นทางออกจากหมู่เกาะอ่าวไทยแบบของผู้รู้จริง

เช็กอิน กระเป๋า และอาการเมาเรือ: ส่วนที่พูดกันตรง ๆ

• เช็กอินแต่เนิ่น ๆ 60 นาทีก่อนออกเรือสำหรับลมพระยา และอย่างน้อย 30–60 นาทีสำหรับบุญศิริและรถรับส่งของตั๋วร่วม เคาน์เตอร์ปิด รายชื่อพิมพ์ออกมาแล้ว และเรือในฤดูท่องเที่ยวเต็มจริง ๆ โปรดจองล่วงหน้าตั้งแต่เดือนธันวาคมถึงมีนาคม และช่วงวันฟูลมูนหากเกาะพะงันอยู่ในแผนของคุณ
• กระเป๋าเดินทาง จะเข้าไปอยู่ในห้องเก็บสัมภาระพร้อมป้ายติด ส่วนหนังสือเดินทาง เงิน ยา และเสื้อผ้าอุ่น ๆ ให้ถือติดตัวไว้ แอร์บนเรือคาตามารันตั้งไว้ที่ระดับ "ขั้วโลกเหนือ" เสื้อแจ็กเกตบาง ๆ คือของที่มีประโยชน์ที่สุดที่คุณจะแพ็กมาสำหรับการข้ามฝั่งครั้งนี้
• อาการเมาเรือ พูดกันตรง ๆ เส้นทางชุมพร–เกาะเต่าคืออ่าวเปิด และในวันที่ลมแรง เรือคาตามารันเร็วจะเคลื่อนไหวแบบมีจังหวะหนัก โหม่งขึ้นลงอย่างมีจุดมุ่งหมาย ซึ่งจะทดสอบคนที่ไวต่ออาการเมาภายในยี่สิบนาที หากคุณเป็นคนนั้น ให้กินยาแก้เมาเรือ 30 นาทีก่อนออกเรือ (ร้านขายยาและเคาน์เตอร์ที่ท่าเรือมีขาย) นั่งกลางลำใกล้จุดศูนย์กลางการเคลื่อนไหว ออกไปรับลมที่ดาดฟ้าด้านหลังหากลูกเรืออนุญาต และจ้องมองเส้นขอบฟ้าไว้ ฤดูที่ทะเลแรงที่สุดของฝั่งนี้อยู่ราวเดือนตุลาคมถึงธันวาคม ซึ่งเรืออาจล่าช้าหรือยกเลิกไปเลย ในสัปดาห์เหล่านั้น จงเผื่อเวลาให้กับทุกการต่อเดินทาง และอย่ากำหนดเที่ยวบินต่อจากการลงเรือเที่ยวสุดท้ายของวันเป็นอันขาด
• เรือกลางคืนกับสภาพอากาศ เรือกลางคืนจะเป็นกลุ่มแรกที่ยกเลิก และไม่รู้สึกต้องขอโทษอะไรมากนัก หากท่าเรือบอกว่าไม่ได้ คำตอบคือเกสต์เฮาส์ในเมืองและเรือคาตามารันตอนเช้า ส่วนตลาดกลางคืนของชุมพร อาหารอร่อย ๆ สักจาน และการเข้านอนเร็ว ก็เป็นแผนสำรองที่ดีทีเดียว

แล้วคุณควรขึ้นเรือลำไหน?

• เร็วที่สุด ง่ายที่สุด และตรงเวลากับรถไฟตู้นอน: ลมพระยา 07:00 น. จากทุ่งมะขามน้อย
• ต้องการเวลาเช้าหรือบ่าย หรือท่าบางรักบนเกาะสมุยเหมาะกับคุณ: บุญศิริจากปากน้ำ
• ถูกที่สุด ช้าที่สุด และเป็นการผจญภัยเล็ก ๆ ในตัวเอง: เรือกลางคืนจากท่าเรือริมแม่น้ำท่ายาง โปรดยืนยันคืนและท่าเรือในตัวเมือง
• มาจากกรุงเทพฯ โดยยังไม่มีแผน: ตั๋วร่วมรถบัส หรือรถไฟ + เรือ จากบริษัทคาตามารันเจ้าใดเจ้าหนึ่ง ซื้อเป็นการจองครั้งเดียว
• มุ่งหน้าไปสมุยหรือพะงันก่อน บินมาถึง หรือเอารถไปด้วย: ลองพิจารณาสุราษฎร์ธานีและดอนสัก แล้วเก็บชุมพรไว้สำหรับเกาะเต่าขากลับ

ชุมพรคงไม่มีวันเป็นเมืองโปสเตอร์ของวันหยุดบนเกาะ และระบบเรือของมันก็ดีขึ้นเพราะเหตุนี้ เรือสามแบบที่ซื่อตรง คิดราคายุติธรรม และออกจากท่าเรือที่ทำงานอย่างเดียวได้ดี เรียนรู้ท่าเรือทั้งสามแห่งให้เข้าใจ ซื้อตั๋วร่วม และกินยาแก้เมาเรือก่อนที่คุณจะต้องการมัน แล้วประตูแห่งนี้จะดูแลตัวเอง

About the Authors

Scott and Jay Riefler run a small family condo business in Patong, Phuket, and write about living in Thailand. Their main site is Patong-Thailand.com, where this Gulf-coast notebook continues.