Diving and Snorkelling in Mu Ko Chumphon: Thailand's Quiet Reef Park

Thailand does not lack famous water. Koh Tao, an hour and a half north-east of here by catamaran, certifies divers by the tens of thousands and markets itself on exactly that. The Similans fill liveaboards all season. And then there is the archipelago sitting quietly off the Chumphon coast — some forty islands and islets scattered across 317 square kilometres of the Gulf, protected since 1999 as Mu Ko Chumphon National Park — where the reefs are genuinely good, the boats are small, and on a weekday you may be the only snorkeller on the site. We are based in Patong, Phuket, and travel this coast often. This is the diving and snorkelling guide to the park we wish existed when we first looked at those islands from the beach and wondered what was under them.

The short answer: more than you would expect. Fringing reefs of brain and staghorn coral, fields of magnificent sea anemones with their clownfish tenants, black-coral pinnacles for divers, giant clams in the shallows at Ko Mattra, and — occasionally, never on request — a whale shark cruising through in the plankton-rich weeks around April. What Chumphon does not have is a dive industry in the Koh Tao sense: no strip of competing shops, no party boats, no underwater traffic jams. A handful of operators in town and at Thung Wua Laen beach run day boats out to the islands, the national park collects its fee, and the reef does the rest.

An island in Mu Ko Chumphon National Park — limestone cliffs, a small beach and reef shallows in clear Gulf water. Photo: KOSIN SUKHUM, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

The Park in One Paragraph: Forty Islands, One Quiet Sea

Mu Ko Chumphon stretches along the coast from around Hat Sai Ri and Pak Nam in the north down past Sawi towards Lang Suan in the south, taking in the inshore islands, the beaches of Thung Makham bay and a fringe of mangrove as well as the offshore reefs. Only a handful of its forty-odd islands see regular day-trip boats — Ko Ngam Yai and Ko Ngam Noi, Ko Mattra, Ko Thalu, Ko Lak Ngam and a few rocky pinnacles — and that is precisely the park's character: most of it is simply left alone. The park headquarters sits by the mangroves at Hat Sai Ri, south of Pak Nam, where a boardwalk runs into the mangrove forest for anyone who wants the park's other face. Dive and snorkel boats leave from the Pak Nam Chumphon side and from the Thung Wua Laen–Saphli coast to the north, depending on operator, and reach the main sites in roughly 45 minutes to an hour and a half. There is no staying out on the dive islands themselves: this is day-trip water, out in the morning and back by mid-afternoon, which keeps the whole thing pleasingly simple.

Patong Special — Now Through Dec 17 · Book Direct at phvcondo.com

Ko Ngam Yai and Ko Ngam Noi: The Headline Reefs

If you take one boat in Chumphon, it will probably be to the Ngam islands, and rightly. Ko Ngam Yai and its smaller southern neighbour Ko Ngam Noi rise out of the Gulf as steep, green limestone islands — dramatic to look at, and not really landing places at all. Ko Ngam Yai's cliffs are a swiftlet-nest concession, fenced off and guarded, which has had the side effect of leaving the island completely undeveloped. You do not go to the Ngam islands for the beach. You go for what is underneath them.

Underwater, the two islands carry the park's most celebrated reef. Around both, stone ridges run parallel to the shoreline under gardens of hard coral — big brain corals, branching staghorn thickets — and, most famously, anemones. The magnificent sea anemone, Heteractis magnifica, grows here in remarkable density: a research survey of the park found it at every study site they checked, with its densest showing at Ko Ngam Yai, along with the pink anemonefish that live in them. For a snorkeller, drifting over a field of purple-based anemones, each with its resident clownfish arguing with you from the tentacles, is the signature Chumphon sight — the thing people describe on the boat home. Add the usual Gulf cast in good numbers — snapper and trevally working the rock piles, yellowstripe scad in shimmering schools, parrotfish, butterflyfish, the odd turtle and blue-spotted stingrays on the sand — and you have a reef that rewards both a first-time snorkeller in the shallows and a diver following the ridge down. Off Ko Ngam Yai there is also a small submerged cave that local dive itineraries like to include; it is a look-in-and-back-out site for guided divers, not a place to freelance.

Ocellaris clownfish in a magnificent sea anemone in Thai waters — the anemone fields of Ko Ngam Yai are famous for exactly this pairing. Photo: The Cosmonaut, CC BY-SA 2.5 CA, via Wikimedia Commons.

Ko Lak Ngam and Hin Phae: The Divers' Pinnacles

Snorkellers get the Ngam shallows; divers get pointed at two names the local shops say with respect. The first is Ko Lak Ngam, rated by the Tourism Authority of Thailand as the most beautiful dive site in the Chumphon sea: a submerged ridge running roughly 9 to 20 metres deep, carrying what is described as one of the thickest black-coral growths in Thailand — trees and fans of black coral in dark, gold and white, with sea whips and sponges filling in the structure. It is also the site of the park's underwater nature trail, a marked scuba route with information plaques on the bottom — billed as the first of its kind in Thailand — which makes it a surprisingly educational dive as well as a scenic one.

The second name is Hin Phae, a pile of submerged rocks about 100 metres north of Ko Ngam Yai that never breaks the surface. Hin Phae is covered in black corals, sea whips and corallimorphs, and it fishes well above its size: the kind of compact, current-fed pinnacle where everything in the neighbourhood congregates. Neither site is deep-diving territory, and neither needs to be. They are Gulf dives — plan on green-blue water rather than Andaman gin-clear, depths mostly between 5 and 20 metres, and visibility that swings with the season, from a murky few metres after rough weather to 15 metres and better on a calm dry-season morning.

Ko Mattra: The Snorkellers' Island

Every park needs one site you would hand to a nervous beginner, and in Mu Ko Chumphon that site is Ko Mattra (also spelled Matra, and known locally as Ko Tang Kway). Mattra is a proper little island — rocky shore, a small sandy beach, somewhere to sit between swims — lying closer inshore than the Ngam pair, and its shallow reef is widely rated the best pure snorkelling in the park. The draw is scale and shallowness together: massive coral heads and brain corals in water a standing adult can mostly see into from the surface, giant clams wedged into the reef, and clownfish — including, guides like to point out, white clownfish marked with black — close enough to watch properly without ever putting a fin down. Rabbitfish graze the edges, small reef fish work every coral head, and the whole site sits in the kind of calm, sheltered water that lets a first snorkeller relax and actually look. If your group mixes keen divers with people who just want to float and watch, a boat that pairs a Mattra snorkel stop with a Ngam island stop gives both halves of the group their day — the two reefs have genuinely different characters, sand-bottom anemone gardens at Ngam against Mattra's big coral heads.

Ko Thalu, Ran Ped and Ran Kai: The Second Day

The park is deep enough to fill a second day without repeating yourself. Ko Thalu, in the southern part of the park about 13 kilometres off the Pak Nam river mouth, is a small limestone island with no beach worth the name and a hole clean through it — a natural swim-through arch eroded by the sea, plus a heart-shaped cave opening on its far side that every boat slows down to show you. Around it, small coral reefs and anemone patches hold big fish: schools of rabbitfish and fusiliers, and sometimes a blacktip reef shark patrolling the edge. Further out, the twin islets of Ran Ped and Ran Kai are divers' water — rich deep coral reefs carrying black corals in light yellow, white and gold, red Neptune's cup sponges, red sea whips and saw-blade shrimp in the cracks. And scattered through the park are the quiet extras: Ko Langka Jew with its small reefs, Ko Rang Kachiu under its eagle-nesting cliffs, Ko Kula close inshore. No single day boat does all of this, and none should. Pick the reef style you want — garden, pinnacle or snorkel beach — and let the operator build the day around it.

The Whale Shark Question, Answered Honestly

Sooner or later every Chumphon dive conversation reaches the whale shark, so here is the honest version. Whale sharks do pass through these waters: the Tourism Authority of Thailand lists them around Ko Ngam Yai and Ko Ngam Noi, and local operators report occasional sightings, most often around April when the plankton blooms. Gulf-wide research counting sightings around Koh Tao, Phangan and Samui found the same spring peak, in April and May. That is the whole truth of it — a real possibility in season, and a poor reason to book any single day. No honest shop in Chumphon will promise you one, and you should be suspicious of any that does. Book the trip for the reef, which is there every day the boats run, and treat a five-metre spotted shadow materialising out of the green as what it is: the best kind of luck, the kind you cannot schedule.

A whale shark in Thai waters — an occasional, unbookable visitor around the Ngam islands, most often reported around April. Photo: Abe Khao Lak, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

Seasons, the Park Closure and Visibility

Timing matters more in Chumphon than at Thailand's famous dive coasts, because this park actually rests. The islands of Mu Ko Chumphon usually close each year from about 1 November to 15 December, spanning the worst of the north-east monsoon, when the Gulf off Chumphon turns choppy and grey — TAT's published closure lists give those dates, and while you should always confirm the current year's notice with the park or your operator, you should plan as if no boats will run to the islands in that window. It is, frankly, a healthy system: the reef gets six quiet weeks, and visitors get a clear signal about when not to come.

Outside the closure, the pattern is the Gulf pattern. The calmest seas and clearest water generally run from about February to May, with April the sweet spot that also carries the whale-shark possibility. December and January, once the park reopens and the monsoon eases, can be lovely but still carry a breeze. The summer months, June to September, are often workable — calmer than the monsoon coasts on the Andaman side in the same weeks — with visibility varying day by day. From October the seas build again towards the closure. The general rule for this coast: the greener the water, the richer the reef life in it, and the less far you will see. Chumphon rewards divers who came for the life rather than the view.

Practicalities: Fees, Boats and Reef Manners

• Park fee: Mu Ko Chumphon is a Category 2 national park — ฿200 for a foreign adult, ฿100 for a foreign child, ฿40 / ฿20 for Thai visitors. Most organised day trips collect it with the tour price or at the park checkpoint on the way out; ask when you book so there is no surprise at the pier.
• The day trip: expect a morning departure from the Pak Nam or Thung Wua Laen side, two or three snorkel or dive stops, lunch on the boat or at a beach stop, and a mid-afternoon return. Day-trip prices vary with boat size, group and how many islands are included — confirm the total, the park fee and gear hire in one conversation before you commit, and be wary of any price that sounds too good for a full day on the water.
• Snorkel or dive? Snorkellers are well served here — Mattra and the Ngam shallows are surface reefs. Divers should bring certification cards; the pinnacles and the nature trail are guided dives, and shops will want to see a logbook for the deeper black-coral sites. If you want to learn to dive, do it on Koh Tao's efficient schools and come back here for the fun dives — that is the honest division of labour between the two places.
• Reef manners: the park uses mooring buoys so boats do not anchor on coral — if your boat anchors into the reef, say something or choose another boat next time. Look, photograph, and leave nothing touching: no standing on coral, no gloves-off handling, no feeding. Take a rash vest instead of relying on sunscreen in the water, and if you do use sunscreen, make it reef-aware and applied before you board.
• Bring: your own mask if you have one that fits (hire gear is fine, fit is personal), a dry bag for the boat, water, and something warm for the ride home — a wet hour on an open boat in a breeze is colder than it looks.

Chumphon or Koh Tao for Diving?

Both, in the right order, is the real answer — but if the choice is forced, it comes down to what you are buying. Koh Tao buys you infrastructure: dozens of schools, every course on earth, diving at every hour, and sites like Chumphon Pinnacle (which, despite the name, is dived from Koh Tao, not from Chumphon town) that are genuinely world-class. Chumphon buys you quiet: a protected archipelago of forty islands where the day boats are few, the reefs belong to a national park that closes to rest each year, and the snorkelling at Mattra and the anemone fields at Ngam Yai stand up against anything in the Gulf. Learn where the schools are, if you need to learn. Then come and dive where the crowds are not. The gateway town, as usual, turns out to be a destination that was hiding inside the journey all along.

---

— ภาษาไทย / Thai version below —

ดำน้ำตื้นและดำน้ำลึกที่หมู่เกาะชุมพร: อุทยานแนวปะการังเงียบสงบของไทย

ประเทศไทยไม่เคยขาดน้ำทะเลชื่อดัง เกาะเต่าซึ่งอยู่ห่างไปทางตะวันออกเฉียงเหนือราวหนึ่งชั่วโมงครึ่งด้วยเรือคาตามารัน ออกใบรับรองนักดำน้ำปีละหลายหมื่นคนและขายตัวเองด้วยเรื่องนั้นตรง ๆ ส่วนหมู่เกาะสิมิลันก็เต็มไปด้วยเรือลีฟอะบอร์ดตลอดฤดูกาล แต่ยังมีหมู่เกาะอีกแห่งที่ตั้งอยู่อย่างเงียบ ๆ นอกชายฝั่งชุมพร เกาะและเกาะเล็ก ๆ ราวสี่สิบเกาะกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ 317 ตารางกิโลเมตรของอ่าวไทย และได้รับการคุ้มครองมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 ในชื่ออุทยานแห่งชาติหมู่เกาะชุมพร ที่นั่นแนวปะการังดีจริง เรือลำเล็ก และในวันธรรมดาคุณอาจเป็นนักดำน้ำตื้นเพียงคนเดียวของจุดนั้นเลยก็ได้ พวกเราอยู่ที่ป่าตอง ภูเก็ต เป็นฐาน และเดินทางตามชายฝั่งเส้นนี้บ่อยครั้ง นี่คือคู่มือดำน้ำตื้นและดำน้ำลึกของอุทยานแห่งนี้ ในแบบที่เราอยากให้มีใครเขียนไว้ตั้งแต่ครั้งแรกที่เรามองเกาะเหล่านั้นจากชายหาดแล้วสงสัยว่าใต้น้ำมีอะไรอยู่

คำตอบสั้น ๆ คือ มีมากกว่าที่คิด แนวปะการังชายฝั่งของปะการังสมองและปะการังเขากวาง ทุ่งดอกไม้ทะเลขนาดใหญ่พร้อมปลาการ์ตูนที่อาศัยอยู่ในนั้น ยอดหินใต้น้ำที่มีปะการังดำสำหรับนักดำน้ำลึก หอยมือเสือในน้ำตื้นที่เกาะมาตรา และนาน ๆ ครั้ง โดยไม่เคยมาตามคำขอ คือฉลามวาฬที่แวะเข้ามาในช่วงที่แพลงก์ตอนหนาแน่นราวเดือนเมษายน สิ่งที่ชุมพรไม่มีคืออุตสาหกรรมดำน้ำแบบเกาะเต่า ไม่มีแถวร้านแข่งกัน ไม่มีเรือปาร์ตี้ ไม่มีการจราจรใต้น้ำที่แออัด มีเพียงผู้ประกอบการไม่กี่รายในตัวเมืองและที่หาดทุ่งวัวแล่นที่พาเรือออกไปตามเกาะวันต่อวัน อุทยานเก็บค่าธรรมเนียมของมัน และที่เหลือแนวปะการังเป็นผู้จัดการเอง

อุทยานในย่อหน้าเดียว: สี่สิบเกาะ หนึ่งทะเลที่เงียบสงบ

อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะชุมพรทอดตัวตามชายฝั่งตั้งแต่แถวหาดทรายรีและปากน้ำทางเหนือ ลงไปผ่านอำเภอสวีจนถึงอำเภอหลังสวนทางใต้ ครอบคลุมเกาะใกล้ฝั่ง ชายหาดของอ่าวทุ่งมะขาม และแนวป่าชายเลน รวมถึงแนวปะการังนอกฝั่งด้วย จากเกาะทั้งหมดราวสี่สิบเกาะ มีเพียงไม่กี่เกาะเท่านั้นที่มีเรือท่องเที่ยวไปเป็นประจำ ได้แก่ เกาะง่ามใหญ่ เกาะง่ามน้อย เกาะมาตรา เกาะทะลุ เกาะหลักง่าม และยอดหินใต้น้ำอีกไม่กี่แห่ง และนั่นแหละคือตัวตนของอุทยานแห่งนี้ เกาะส่วนใหญ่ถูกปล่อยไว้เฉย ๆ สำนักงานอุทยานตั้งอยู่ริมป่าชายเลนที่หาดทรายรี ทางใต้ของปากน้ำ มีทางเดินศึกษาธรรมชาติลอยน้ำเข้าไปในป่าชายเลนสำหรับคนที่อยากเห็นอีกหน้าหนึ่งของอุทยาน ส่วนเรือดำน้ำและเรือดำน้ำตื้นจะออกจากฝั่งปากน้ำชุมพรและจากชายฝั่งทุ่งวัวแล่น–สะพลีทางเหนือ แล้วแต่ผู้ประกอบการ และใช้เวลาเดินทางราว 45 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงครึ่งจึงจะถึงจุดหลัก ๆ เกาะดำน้ำเหล่านี้ไม่มีที่พักค้างคืน ทุกอย่างเป็นทริปวันเดียว ออกตอนเช้า กลับช่วงบ่ายแก่ ๆ ซึ่งทำให้ทุกอย่างเรียบง่ายอย่างน่าพอใจ

เกาะง่ามใหญ่และเกาะง่ามน้อย: แนวปะการังดาวเด่น

หากจะขึ้นเรือเพียงลำเดียวในชุมพร ส่วนใหญ่ก็คือเรือไปเกาะง่าม และมันสมควรแล้ว เกาะง่ามใหญ่และเกาะง่ามน้อยที่อยู่ทางใต้ติดกัน โผล่พ้นน้ำขึ้นมาเป็นเกาะหินปูนชันสีเขียว ดูยิ่งใหญ่ แต่ไม่ใช่ที่สำหรับขึ้นไปเดินเล่นจริง ๆ หน้าผาของเกาะง่ามใหญ่เป็นพื้นที่สัมปทานรังนกนางแอ่น มีรั้วและคนเฝ้า ซึ่งส่งผลข้างเคียงให้เกาะนี้ไม่มีการพัฒนาใด ๆ เลย คุณไม่ได้ไปเกาะง่ามเพื่อชายหาด คุณไปเพื่อสิ่งที่อยู่ใต้น้ำของมัน

ใต้น้ำ เกาะทั้งสองมีแนวปะการังที่โด่งดังที่สุดของอุทยาน รอบเกาะทั้งสองมีแนวหินทอดตัวขนานกับชายฝั่ง ใต้สวนปะการังแข็ง ทั้งปะการังสมองก้อนใหญ่ พุ่มปะการังเขากวาง และที่มีชื่อเสียงที่สุดคือดอกไม้ทะเล ดอกไม้ทะเลแมกนิฟิเซนต์ (Heteractis magnifica) ขึ้นอยู่ที่นี่อย่างหนาแน่นอย่างน่าทึ่ง งานวิจัยสำรวจอุทยานพบดอกไม้ทะเลชนิดนี้ในทุกจุดที่สำรวจ โดยหนาแน่นที่สุดที่เกาะง่ามใหญ่ พร้อมกับปลาการ์ตูนสีชมพูที่อาศัยอยู่ในนั้น สำหรับนักดำน้ำตื้น การลอยตัวเหนือทุ่งดอกไม้ทะเลฐานสีม่วง ซึ่งแต่ละดอกมีปลาการ์ตูนเจ้าถิ่นคอยโต้เถียงกับคุณจากกลุ่มหนวดของมัน คือภาพจำประจำชุมพร เป็นเรื่องที่ทุกคนเล่ากันบนเรือขากลับ เมื่อรวมกับสัตว์ทะเลชุดประจำอ่าวไทยที่มีจำนวนมาก ทั้งปลากะพงและปลาสากที่ว่ายรวมฝูงรอบกองหิน ฝูงปลาข้างเหลืองที่ส่องประกาย ปลานกแก้ว ปลาผีเสื้อ เต่าทะเลเป็นครั้งคราว และกระเบนจุดฟ้าบนพื้นทราย คุณจะได้แนวปะการังที่ตอบแทนทั้งนักดำน้ำตื้นมือใหม่ในน้ำตื้น และนักดำน้ำลึกที่ไล่ตามแนวหินลงไป นอกเกาะง่ามใหญ่ยังมีถ้ำใต้น้ำขนาดเล็กที่โปรแกรมดำน้ำท้องถิ่นนิยมพาไปชม เป็นจุดสำหรับนักดำน้ำที่มีผู้นำทางพาแวะดูแล้วถอยออกมา ไม่ใช่ที่ให้สำรวจเองตามใจ

เกาะหลักง่ามและหินแพ: ยอดหินของนักดำน้ำลึก

นักดำน้ำตื้นได้น้ำตื้นของเกาะง่ามไป ส่วนนักดำน้ำลึกจะถูกชี้ไปยังสองชื่อที่ร้านดำน้ำท้องถิ่นพูดถึงด้วยความเคารพ ชื่อแรกคือเกาะหลักง่าม ซึ่งการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยยกให้เป็นจุดดำน้ำที่สวยที่สุดในทะเลชุมพร เป็นแนวหินใต้น้ำที่ทอดตัวในระดับความลึกราว 9 ถึง 20 เมตร เต็มไปด้วยปะการังดำที่ว่ากันว่าหนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ทั้งแบบต้นและแบบพัดในสีเข้ม สีทอง และสีขาว มีแส้ทะเลและฟองน้ำเติมเต็มโครงสร้างไปทั่ว และที่นี่ยังเป็นจุดของเส้นทางศึกษาธรรมชาติใต้น้ำของอุทยาน เส้นทางดำน้ำที่มีป้ายข้อมูลอยู่ใต้ท้องน้ำ ซึ่งโฆษณาว่าเป็นแห่งแรกของประเทศไทย ทำให้การดำน้ำที่นี่ทั้งสวยและได้ความรู้ไปพร้อมกัน

ชื่อที่สองคือหินแพ กองหินใต้น้ำที่อยู่ห่างจากเกาะง่ามใหญ่ไปทางเหนือราว 100 เมตร และไม่เคยโผล่พ้นน้ำเลย หินแพปกคลุมไปด้วยปะการังดำ แส้ทะเล และดอกไม้ทะเลกลุ่มคอรัลลิมอร์ฟ และให้ผลตอบแทนเกินขนาดตัวมาก เป็นยอดหินขนาดกะทัดรัดที่มีกระแสน้ำพัดผ่าน แบบที่ทุกชีวิตในละแวกนั้นมารวมตัวกัน ทั้งสองจุดไม่ใช่พื้นที่ดำน้ำลึกสุดขั้ว และไม่จำเป็นต้องเป็นเช่นนั้น นี่คือการดำน้ำแบบอ่าวไทย ขอให้คาดหวังน้ำสีเขียวอมฟ้า ไม่ใช่น้ำใสแบบอันดามัน ความลึกส่วนใหญ่อยู่ระหว่าง 5 ถึง 20 เมตร และทัศนวิสัยที่แกว่งไปตามฤดูกาล ตั้งแต่ไม่กี่เมตรในวันที่น้ำขุ่นหลังอากาศแปรปรวน ไปจนถึง 15 เมตรหรือมากกว่านั้นในเช้าวันที่ทะเลสงบของฤดูแล้ง

เกาะมาตรา: เกาะของนักดำน้ำตื้น

อุทยานทุกแห่งต้องการจุดหนึ่งที่คุณกล้ายื่นให้มือใหม่ที่ยังประหม่า และในหมู่เกาะชุมพร จุดนั้นคือเกาะมาตรา หรือที่คนท้องถิ่นเรียกอีกชื่อว่าเกาะตังกวย เกาะมาตราเป็นเกาะเล็ก ๆ ของจริง มีชายฝั่งหิน มีหาดทรายเล็ก ๆ ให้ได้นั่งพักระหว่างว่ายน้ำ ตั้งอยู่ใกล้ฝั่งกว่าเกาะง่ามทั้งสอง และแนวปะการังน้ำตื้นของมันได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นจุดดำน้ำตื้นล้วน ๆ ที่ดีที่สุดของอุทยาน เสน่ห์ของมันคือขนาดและความตื้นที่มาด้วยกัน ปะการังก้อนมหึมาและปะการังสมองในน้ำระดับที่ผู้ใหญ่ยืนอยู่ก็มองเห็นจากผิวน้ำได้เกือบทั้งหมด หอยมือเสือที่ฝังตัวอยู่ในแนวปะการัง และปลาการ์ตูน รวมถึงปลาการ์ตูนตัวสีขาวลายดำที่ไกด์ชอบชี้ให้ดู อยู่ใกล้พอให้ชมได้อย่างเต็มตาโดยไม่ต้องวางครีบลงเลย ปลาสลิดหินแทะเล็มอยู่ตามขอบ สัตว์น้ำตัวเล็ก ๆ ทำงานอยู่ทุกก้อนปะการัง และทั้งจุดอยู่ในน้ำที่สงบและกำบังลม แบบที่ทำให้นักดำน้ำตื้นครั้งแรกผ่อนคลายและได้มองจริง ๆ หากกลุ่มของคุณมีทั้งนักดำน้ำลึกตัวยงและคนที่แค่อยากลอยตัวชม เรือที่จับคู่จุดดำน้ำตื้นเกาะมาตรากับจุดแวะเกาะง่าม จะให้วันของทั้งสองฝั่งได้อย่างครบถ้วน เพราะแนวปะการังทั้งสองแห่งมีบุคลิกต่างกันจริง ๆ สวนดอกไม้ทะเลบนพื้นทรายของเกาะง่าม เทียบกับปะการังก้อนใหญ่ของมาตรา

เกาะทะลุ หินรันเป็ดและรันไก่: วันที่สองของทริป

อุทยานแห่งนี้ลึกพอให้เที่ยววันที่สองได้โดยไม่ซ้ำตัวเอง เกาะทะลุซึ่งอยู่ทางใต้ของอุทยาน ห่างจากปากแม่น้ำชุมพรราว 13 กิโลเมตร เป็นเกาะหินปูนเล็ก ๆ ที่ไม่มีชายหาดให้พูดถึง แต่มีช่องทะลุผ่านตัวเกาะ เป็นซุ้มหินธรรมชาติที่ถูกน้ำทะเลกัดเซาะจนว่ายลอดได้ บวกกับปากถ้ำรูปหัวใจอีกด้านหนึ่งที่เรือทุกลำต้องชะลอให้ชม รอบเกาะมีแนวปะการังเล็ก ๆ และดอกไม้ทะเลที่เป็นบ้านของปลาใหญ่ ทั้งฝูงปลาสลิดและปลากล้วย และบางครั้งก็มีฉลามครีบดำแนวปะการังว่ายลาดตระเวนอยู่ริมขอบ ถัดออกไป เกาะแฝดรันเป็ดและรันไก่เป็นน้ำของนักดำน้ำลึก แนวปะการังน้ำลึกที่อุดมสมบูรณ์ มีปะการังดำสีเหลืองอ่อน สีขาว และสีทอง ฟองน้ำถ้วยเนปจูนสีแดง แส้ทะเลสีแดง และกุ้งใบเลื่อยซ่อนอยู่ตามซอกหิน ส่วนที่เหลือกระจายอยู่ทั่วอุทยานคือของแถมเงียบ ๆ ทั้งเกาะลังกาจิวกับแนวปะการังเล็ก ๆ ของมัน เกาะรางกระจิวใต้หน้าผาที่นกอินทรีทำรัง และเกาะกุลาที่อยู่ใกล้ฝั่ง ไม่มีเรือวันเดียวลำไหนทำได้ครบทุกจุด และไม่ควรทำด้วย เลือกสไตล์แนวปะการังที่คุณต้องการ สวน ยอดหิน หรือหาดดำน้ำตื้น แล้วให้ผู้ประกอบการจัดวันนั้นรอบตัวเลือกของคุณ

คำถามเรื่องฉลามวาฬ ตอบกันตรง ๆ

ไม่ช้าก็เร็ว บทสนทนาเรื่องดำน้ำที่ชุมพรทุกวงจะต้องไปถึงฉลามวาฬ จึงขอตอบกันตรง ๆ ไว้ตรงนี้ ฉลามวาฬแวะผ่านน่านน้ำแถบนี้จริง การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่าพบพวกมันรอบเกาะง่ามใหญ่และเกาะง่ามน้อย และผู้ประกอบการท้องถิ่นก็รายงานการพบเห็นเป็นครั้งคราว โดยบ่อยที่สุดราวเดือนเมษายนเมื่อแพลงก์ตอนบานสะพรั่ง งานวิจัยที่รวบรวมการพบเห็นทั่วอ่าวไทยรอบเกาะเต่า เกาะพะงัน และเกาะสมุย ก็พบจุดสูงสุดในฤดูใบไม้ผลิช่วงเดียวกัน คือเดือนเมษายนและพฤษภาคม ความจริงมีเพียงเท่านี้ มันเป็นไปได้จริงในฤดูกาลของมัน แต่เป็นเหตุผลที่แย่มากในการจองเพียงวันเดียว ไม่มีร้านดำน้ำที่ซื่อตรงร้านไหนในชุมพรจะสัญญากับคุณว่าจะได้เห็น และคุณควรระแวงร้านที่ทำเช่นนั้น จงจองทริปเพื่อแนวปะการัง ซึ่งอยู่ตรงนั้นทุกวันที่เรือออก และจงถือว่าเงาลายจุดยาวห้าเมตรที่ค่อย ๆ ปรากฏออกมาจากน้ำสีเขียว คือสิ่งที่มันเป็น โชคที่ดีที่สุดแบบที่กำหนดเวลาไม่ได้

ฤดูกาล การปิดอุทยาน และทัศนวิสัย

ช่วงเวลาสำคัญที่ชุมพรมากกว่าที่ชายฝั่งดำน้ำชื่อดังของไทย เพราะอุทยานแห่งนี้ได้พักจริง ๆ เกาะต่าง ๆ ของอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะชุมพรโดยปกติจะปิดทุกปีตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายนถึง 15 ธันวาคมโดยประมาณ ครอบคลุมช่วงที่ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือรุนแรงที่สุด ซึ่งอ่าวไทยนอกฝั่งชุมพรจะคลื่นจัดและเป็นสีเทา รายการปิดอุทยานที่ททท. เผยแพร่ให้ช่วงวันดังกล่าว และแม้คุณควรยืนยันประกาศของปีปัจจุบันกับอุทยานหรือผู้ประกอบการของคุณเสมอ แต่ก็ควรวางแผนเสมือนว่าไม่มีเรือลำไหนวิ่งไปเกาะต่าง ๆ ในช่วงนั้นเลย พูดกันตรง ๆ นี่คือระบบที่ดีต่อสุขภาพ แนวปะการังได้หกสัปดาห์ที่เงียบสงบ และนักท่องเที่ยวก็ได้สัญญาณชัดเจนว่าควรเลี่ยงช่วงไหน

นอกช่วงปิด รูปแบบจะเป็นไปตามจังหวะของอ่าวไทย ทะเลที่สงบที่สุดและน้ำที่ใสที่สุดโดยทั่วไปอยู่ราวเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม โดยเดือนเมษายนคือจุดที่ดีที่สุด ซึ่งยังพกโอกาสเรื่องฉลามวาฬมาด้วย เดือนธันวาคมและมกราคม เมื่ออุทยานเปิดอีกครั้งและมรสุมอ่อนกำลังลง ก็อาจสวยงามมาก เพียงแต่ยังมีลมอยู่บ้าง ส่วนเดือนมิถุนายนถึงกันยายนมักใช้งานได้ และมักสงบกว่าฝั่งมรสุมของอันดามันในช่วงสัปดาห์เดียวกัน โดยทัศนวิสัยเปลี่ยนแปลงไปในแต่ละวัน จากนั้นตั้งแต่เดือนตุลาคม ทะเลจะเริ่มก่อตัวอีกครั้งเข้าสู่ช่วงปิด กฎทั่วไปของชายฝั่งนี้คือ ยิ่งน้ำเขียวเท่าไร ชีวิตในแนวปะการังก็ยิ่งอุดมสมบูรณ์เท่านั้น และคุณก็จะมองเห็นได้ไกลน้อยลงเท่านั้น ชุมพรให้รางวัลแก่นักดำน้ำที่มาเพื่อชีวิต ไม่ใช่เพื่อวิว

เรื่องปฏิบัติ: ค่าธรรมเนียม เรือ และมารยาทบนแนวปะการัง

• ค่าธรรมเนียมอุทยาน: หมู่เกาะชุมพรเป็นอุทยานแห่งชาติประเภทที่ 2 ชาวต่างชาติผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท ส่วนคนไทยผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ทริปวันเดียวที่จัดเป็นระบบส่วนใหญ่จะเก็บรวมไปกับราคาทัวร์ หรือเก็บที่ด่านของอุทยานระหว่างทางออก โปรดสอบถามตอนจอง จะได้ไม่มีเรื่องเซอร์ไพรส์ที่ท่าเรือ
• ทริปวันเดียว: ขอให้คาดหวังการออกเรือตอนเช้าจากฝั่งปากน้ำหรือทุ่งวัวแล่น จุดแวะดำน้ำตื้นหรือดำน้ำลึกสองถึงสามจุด อาหารกลางวันบนเรือหรือที่จุดแวะชายหาด และกลับถึงฝั่งช่วงบ่ายแก่ ๆ ราคาทริปวันเดียวแตกต่างกันไปตามขนาดเรือ จำนวนคน และจำนวนเกาะที่รวมอยู่ โปรดยืนยันยอดรวม ค่าธรรมเนียมอุทยาน และค่าเช่าอุปกรณ์ในการสนทนาครั้งเดียวกันก่อนตัดสินใจ และจงระวังราคาที่ฟังดูดีเกินจริงสำหรับหนึ่งวันเต็มบนน้ำ
• ดำน้ำตื้นหรือดำน้ำลึก? นักดำน้ำตื้นได้รับการดูแลอย่างดีที่นี่ ทั้งเกาะมาตราและน้ำตื้นเกาะง่ามล้วนเป็นแนวปะการังผิวน้ำ ส่วนนักดำน้ำลึกควรนำบัตรรับรองมาด้วย ยอดหินและเส้นทางศึกษาธรรมชาติใต้น้ำเป็นการดำน้ำแบบมีผู้นำทาง และร้านดำน้ำจะขอดูสมุดบันทึกการดำน้ำสำหรับจุดปะการังดำที่ลึกกว่า หากคุณอยากเรียนดำน้ำ จงไปเรียนที่โรงเรียนที่มีประสิทธิภาพของเกาะเต่า แล้วกลับมาที่นี่เพื่อดำน้ำเที่ยว นั่นคือการแบ่งงานกันอย่างซื่อตรงระหว่างสองที่นี้
• มารยาทบนแนวปะการัง: อุทยานใช้ทุ่นผูกเรือเพื่อให้เรือไม่ต้องทอดสมอลงบนปะการัง หากเรือของคุณทอดสมอลงไปในแนวปะการัง จงพูดอะไรสักอย่าง หรือเลือกเรือลำอื่นในครั้งหน้า จงมอง ถ่ายภาพ และอย่าแตะต้องอะไรทั้งสิ้น อย่ายืนบนปะการัง อย่าจับต้องสัตว์น้ำ และอย่าให้อาหารสัตว์ สวมเสื้อแรชการ์ดแทนการพึ่งครีมกันแดดในน้ำ และหากต้องใช้ครีมกันแดด ก็ให้เลือกแบบที่เป็นมิตรต่อแนวปะการังและทาก่อนขึ้นเรือ
• สิ่งที่ควรนำไป: หน้ากากของตัวเองหากมีอันที่พอดีหน้า เพราะอุปกรณ์เช่านั้นดีอยู่แล้ว แต่ความพอดีเป็นเรื่องส่วนตัว กระเป๋ากันน้ำสำหรับบนเรือ น้ำดื่ม และเสื้ออุ่น ๆ สำหรับขากลับ เพราะหนึ่งชั่วโมงบนเรือเปิดโล่งทั้งที่ตัวเปียกท่ามกลางลมนั้นหนาวกว่าที่เห็นมาก

ดำน้ำที่ชุมพรหรือเกาะเต่าดี?

คำตอบที่แท้จริงคือทั้งสองที่ ตามลำดับที่ถูกต้อง แต่หากถูกบังคับให้เลือก มันขึ้นอยู่กับว่าคุณกำลังซื้ออะไร เกาะเต่าขายโครงสร้างพื้นฐานให้คุณ โรงเรียนหลายสิบแห่ง คอร์สทุกแบบบนโลก การดำน้ำทุกชั่วโมง และจุดอย่างชุมพรพินนาเคิล ซึ่งแม้ชื่อจะว่าชุมพร แต่ดำน้ำจากเกาะเต่า ไม่ใช่จากตัวเมืองชุมพร และเป็นจุดระดับโลกอย่างแท้จริง ส่วนชุมพรขายความเงียบให้คุณ หมู่เกาะที่ได้รับการคุ้มครองราวสี่สิบเกาะ ที่ซึ่งเรือวันเดียวมีน้อย แนวปะการังเป็นของอุทยานแห่งชาติที่ปิดพักทุกปี และการดำน้ำตื้นที่เกาะมาตรากับทุ่งดอกไม้ทะเลที่เกาะง่ามใหญ่ก็ยืนหยัดเทียบกับทุกที่ในอ่าวไทยได้ จงเรียนในที่ที่มีโรงเรียน หากคุณจำเป็นต้องเรียน แล้วจงมาดำน้ำในที่ที่ไม่มีฝูงชน เมืองประตูที่ใครก็ผ่านไปผ่านมาแห่งนี้ ก็เหมือนเช่นเคย กลายเป็นจุดหมายที่ซ่อนตัวอยู่ในการเดินทางมาตลอด

About the Authors

Scott and Jay Riefler run a small family condo business in Patong, Phuket, and write about living in Thailand from the road as much as from home — ferries, trains, markets and all. Their main site is Patong-Thailand.com, where this Gulf-coast notebook continues.